Demirel çilingir arayan biri telefonda genellikle şunu sorar: "Kaç para?" Dürüst cevap şudur: kapıda durmadan önce net bir rakam vermek mümkün değildir. Bu belirsizlik çoğu zaman kötü niyetten değil, işin doğasından gelir. Ama bazı ustalar bu belirsizliği bilerek büyütüp müşteriyi kapıda sıkıştırır. Aradaki farkı bilmek işinize yarar.
Ücreti belirleyen etkenler
Bir çelik kapı açımı ile eski bir ahşap kapı açımı aynı işlem değildir. Çelik kapıdaki 5 noktadan kilitlenen mekanizma, tek dilli bir yale kilide göre çok daha fazla zaman ve farklı takım gerektirir. Kilidin markası, barelin aşınma durumu, kapının içeriden mi dışarıdan mı kilitli olduğu — hepsi süreyi ve dolayısıyla ücreti etkiler.
Saat de bir etkendir. Gece yarısı 03:00'te gelen bir çağrı ile öğlen 14:00'teki çağrı aynı maliyetle karşılanmaz. Konum da öyle: Demirel'e yakın bir noktadan çıkan ekip ile şehrin öbür ucundan gelen ekibin yol maliyeti farklıdır.
Son etken parça. Kilit sağlamsa, hasarsız açım yeterlidir ve parça değişimi söz konusu olmaz. Ama barel kırılmışsa ya da pim mekanizması bozulmuşsa, yeni parça masrafı işin üstüne biner. Bu durumda ustanın size hangi parçayı neden önerdiğini açıkça sorun.
Dikkat edilmesi gereken uyarı işaretleri
- Telefonda net bir fiyat aralığı vermeyip "gel bakalım, ona göre konuşuruz" diyen ustadan uzak durun.
- Kapıya geldikten sonra ilk söylenen rakamı, iş bitmeden habersizce iki-üç katına çıkaran davranış ciddi bir uyarı işaretidir.
- Kilit sağlam olduğu halde "bu değişmeden açılmaz" diyerek doğrudan parça değişimine yönlendirme, gereksiz masraf çıkarma yöntemidir.
- Fatura veya fiş vermekten kaçınan, "nakit indirim yaparım" diyerek belge düzenlememeye çalışan usta, sorun çıktığında elinizde hiçbir kanıt bırakmaz.
- Kimlik veya adreste oturduğunuza dair belge sormadan işe başlamaya can atan ekip, aslında sizi değil işi düşünüyordur.
- İşlem bitmeden ödemeyi peşin isteyip işi yarım bırakma tehdidiyle pazarlık yapan davranış kabul edilemez.
İşlem öncesi mutlaka yapmanız gerekenler
Telefonda mutlaka bir fiyat aralığı isteyin. "Kapının tipini, kilidin markasını tarif edeyim, ona göre bana bir aralık söyleyin" deyin. Bu aralık adreste değişmemelidir; değişiyorsa nedenini net biçimde açıklamasını isteyin.
Adrese geldiğinde, oturduğunuza dair bir belge — kimlik, fatura, kira sözleşmesi — istenmesi normaldir, hatta güven vericidir. Bu adımı atlayan usta size değil, işine öncelik veriyor demektir.
İşe başlamadan önce sözlü onay verin: "Şu işlemi şu şekilde yapacağım" cümlesini duyun. İş bitince mutlaka fatura veya fiş isteyin. Faturasız iş, sorun çıktığında sizi korumasız bırakır.
Mağduriyet halinde başvuru yolu
Fahiş fiyat, gereksiz parça değişimi veya kaba davranışla karşılaştıysanız önce faturayı saklayın. Faturasız işlemlerde şikâyet süreci zorlaşır, bu yüzden fatura ısrarı boşuna değildir. Tüketici hakem heyetine veya ilgili tüketici mahkemesine başvurma hakkınız vardır. Şikâyetinizi yaparken tarih, saat, verilen ilk rakam ve sonradan talep edilen rakamı yazılı olarak belirtmeniz süreci hızlandırır.
Demirel'de ya da Kepez'in Varsak Menderes, Kütükçü, Yeşiltepe gibi çevre mahallelerinde ihtiyaç anında kime ulaştığınız kadar, o kişiye neyi sorduğunuz da önemlidir. Doğru soruları sorduğunuzda, karşınızdaki ustanın işini nasıl yaptığını çoğu zaman ilk telefon görüşmesinde anlarsınız.